Jeziorki

Jeziorki

► Prastara i nowsza historia:

♦ Jeziorki położone są w wąskiej dolinie, która rozciąga się ze wschodu na zachód wzdłuż piaszczystej polodowcowej wydmy, stanowiącej naturalną granicę pomiędzy Garbem Jaworznickim a Równiną Łuźnika.
♦ Jeziorki – nazwa ta, jak można się domyślić, pochodzi od słowa „jezioro” (zdrobniale: jeziorko, w liczbie mnogiej jeziorka), oznaczającego naturalny, śródlądowy zbiornik wodny. Warto podkreślić, że jezioro to nie staw. Różni się ono od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna, co uniemożliwia tam rozwój roślinności. Poza tym staw jest zbiornikiem sztucznym, budowanym zazwyczaj do hodowli ryb, a jezioro – jak wspomniano na wstępie – tworem naturalnym. Kolejną różnicą jest to, że jezioro posiada ciągły napływ i odpływ wody, mimo że wygląda na zbiornik zamknięty.
♦ Jak podają Grażyna i Jerzy Gutowie w swojej książce „Historia Jeziorek”, nazwa pochodzi od płytkich rozlewisk wodnych, które występowały na tych obszarach. Wiązało się to z ukształtowaniem rzeźby terenu: spływające wody gruntowe, opady atmosferyczne oraz wybijające źródła tworzyły tu liczne rozlewiska.
♦ Dawniej pisano „Jeziorka” – dopiero później ukształtowała się nazwa Jeziorki (Jaworznickie, Byczyńskie).
♦ Jak podaje Czesław Kempiński, w XVI wieku mianem „jeziorki” określano także rybaków – ludzi trudniących się połowem ryb.
♦ W przeszłości na terenie zwanym ongiś Jeziorkami znajdowała się kaplica św. Marii Magdaleny. Były to tereny ówczesnej Byczyny, położone na najdalej na północ wysuniętym obszarze tej osady. W 1663 roku odnotowano, że na terenie Byczyny znajduje się kaplica zlokalizowana w polu, która nie ma oddzielnej fundacji i nie jest wyposażona w sprzęt liturgiczny.
♦ Pierwsza wzmianka o mieszkańcach Jeziorek jako przysiółka Byczyny pochodzi z 1791 roku. Stały tam wówczas dwa żydowskie domy. Przeprowadzona rok później, w 1792 roku, lustracja województwa krakowskiego potwierdziła, że Jeziorki Pustkowie (uznane za przysiółek Byczyny) zamieszkują: Chersla Dawidowicz z żoną Anną i córką Gidką, a także Jakob Dawidowicz z żoną Gidką i córką Maryanną oraz służąca Jadwiga.
♦ Z powodu zalegających na tych terenach torfowisk woda ma tutaj zabarwienie rdzawo-żelazowe. W drugiej połowie XIX wieku w tzw. Jeziorkach pod Chrzanowem Paul Gurniak (Paweł Górniak) utworzył fabrykę torfu. Gurniak był chemikiem i fabrykantem z Cieszyna, gdzie prowadził przejętą po ojcu fabrykę octu i octanu ołowiu.
♦ 5 października 1974 roku Jeziorki przyłączono do Jaworzna jako jedną z jego dzielnic. Do tego czasu wieś nosiła nazwę Jeziorki Byczyńskie i tworzyła wraz z Byczyną gminę Byczyna w ramach powiatu chrzanowskiego (województwo krakowskie). Jak podaje Rozporządzenie Rady Ministrów z 1974 roku, Jeziorki zajmowały wówczas obszar 127 ha.
♦ W 2019 Grażyna i Jerzy Gutowie wydali monografię "Historia Jeziorek", zapraszamy do lektury w SBC!
♦ W 1960 roku kopalnia „Kościuszko” przystąpiła w rejonie Małego Stawu do budowy ośrodka wypoczynkowego dla swoich pracowników, zwanego Ośrodkiem Wczasów Niedzielnych Jeziorki. Staw był wówczas małym jeziorkiem, otoczonym kilkumetrowym pasem trzciny i pałki wodnej. Kilkanaście metrów na wschód od niego wybijało źródło, które zasilało akwen. Woda miała odcień ciemnobrązowy od zalegającego na dnie torfu, jednak pod względem biologicznym cechowała ją wysoka klasa czystości.
Przy północnym brzegu powstałego kąpieliska, około pół metra nad lustrem wody, wybudowano drewniane molo, do którego prowadziły dwa stopnie. Około 20–30 m od zachodniego brzegu stawu postawiono drewniany, pomalowany na żółto barak. Wejście do niego prowadziło od strony wody, a przed budynkiem, wzdłuż całej jego długości, rozmieszczono stoliki z ławkami. Kilkanaście metrów dalej wybudowano okrągły, drewniany podest o średnicy 8 m, służący do tańczenia. Na terenie ośrodka dostępny był również plac zabaw dla dzieci z huśtawkami, dwoma karuzelami i metalowymi drabinkami do wspinania, a także zadaszenie chroniące przed deszczem.
Cały opis ośrodka dostępny jest w książce Państwa Grażyny i Jerzego Gutów (link powyżej).

► Charakterystyczne obiekty i miejsca:

♦ Kościół parafialny pod wezwaniem św. Józefa Rzemieślnika. Parafia pw. św. Józefa Rzemieślnika została wydzielona z parafii pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Byczynie i św. Wojciecha w Jaworznie w sierpniu 1994 r.
1 maja 1984 r. odbyło się poświęcenie nowo powstałej kaplicy w Jeziorkach. Równocześnie z budową kaplicy rozpoczęto starania o zezwolenie na budowę kościoła, które otrzymano w sierpniu 1984 r.
Wiosną 1985 r. rozpoczęto budowę świątyni. Projekt kościoła wykonał mgr inż. arch. Józef Maria Dutkiewicz. Budowa opierała się na składkach deklarowanych dobrowolnie przez parafian.
Zakończenie budowy przypadło na rok 1989.
W latach 1989–1994 budynek kościoła pozostawał w stanie surowym. Dopiero w czerwcu 1994 r., staraniem proboszcza w Byczynie, ks. Eugeniusza Cebulskiego, do budynku doprowadzone zostało zasilanie elektryczne. Dalsze prace rozpoczęto z początkiem maja 1998 r. Wówczas wykonano malowanie kościoła, które zaprojektował i zrealizował mgr Janusz Łęgowski. Na głównej ścianie ołtarzowej został namalowany krzyż papieski. W lewym bocznym ołtarzu umieszczono obraz Matki Bożej Częstochowskiej, a w prawym – obraz patrona parafii, św. Józefa Rzemieślnika.
5 listopada 2000 r. o godz. 11.00 odbyła się uroczystość konsekracji kościoła św. Józefa Rzemieślnika w Jaworznie-Jeziorkach. Wszystko odbyło się przy udziale dostojnego gościa, bp. Adama Śmigielskiego, licznie zgromadzonej braci kapłańskiej, zaproszonych gości oraz wiernych parafian.
Choć parafia pw. św. Józefa Rzemieślnika w Jeziorkach jest młodą wspólnotą, została doświadczona bardzo boleśnie i dramatycznie. W Wielki Piątek 1997 r., podczas silnej wichury, zostało zerwane poszycie z całej wschodniej części dachu kościoła. Pomimo przejmującego chłodu i zimna mężczyźni przystąpili do usuwania szkód. Dzięki ogromnemu zaangażowaniu parafian jeszcze w tym samym dniu zabezpieczono budynek. Religijne przeżycia Wielkiego Piątku zostały spotęgowane tym wydarzeniem. Udział samych kobiet i dzieci w Liturgii Wielkiego Piątku oraz praca mężczyzn w tym samym czasie na dachu pozostaną na długie lata w pamięci parafian. Dramaturgia tego wydarzenia jeszcze bardziej zbliżyła mieszkańców do spraw ich wspólnoty i kościoła.
♦ Pomnik dla uczczenia pamięci działaczy ruchu oporu: PPR, AK, GL i AL poległych w walce z okupantem w czasie II wojny światowej, ul. Turystyczna, d. Leśniczówka;
♦ Las Brzeziny, Bania i Klin;
♦ Leśniczówka „Pod Skarpą”;
♦ Staw w Jeziorkach - dość spory i urokliwy zbiornik wodny, łowisko wędkarskie;

bibliografia