Pieczyska

Pieczyska, Sosina

► Prastara i nowsza historia:

♦ Pieczyska – nazwa pochodzi od słowa „piecysko”; pieczysko to duży piec do wypalania wapna. Już w XV w. były tu takie piece, a to oznacza, że już w tamtych czasach znano tu sposób pobielania wnętrz chat. Do czasu, kiedy stały tu jedynie drewniane zabudowania, bielono jedynie izby; kiedy wycięto las w poszukiwaniu galeny, wybudowano domy z kamienia wapiennego i wtedy kamień obrzucano zaprawą wapienno-piaskową i na wzór morawski bielono wapnem, często kolorowym.
♦ W 1883 roku powstaje w Pieczyskach cementownia „Szczakowa” jako spółka akcyjna. Spółka wykupiła tereny i urządzenia po istniejącej tu małej, prywatnej fabryce cementu i przystąpiła do wykonania inwestycji na wielką skalę. W 1885 roku spółka zatrudniała ok. 200 osób przy rocznej produkcji ok. 4000 ton surowca.
♦ W 1908 roku przy tutejszej cementowni powstaje orkiestra dęta.
♦ Historia Pieczysk ściśle związana jest ze Szczakową jako jej przysiółkiem.
♦ W 1956 roku Pieczyska w wyniku ustawy przyłączeniowej przyłączono wraz ze Szczakową do Jaworzna.
♦ Ciekawostką jest zapewne założenie przez proboszcza w Pieczyskach hodowli pszczół, która znajduje się na terenie ogrodu przy kaplicy, dzięki czemu ogród wokół kaplicy rozkwita jak mało gdzie. Oj! Ciekawe, co mówią na Pszczelniku :) O ogrody troszczą się nie tylko pszczoły, ale także kościelny Jan Plesiński.
♦ Parafia św. Brata Alberta w Jaworznie-Pieczyskach wraz z Urzędem Miejskim w Jaworznie jest organizatorem Kolarskiego Jesiennego Wyścigu Terenowego o Puchar Prezydenta Miasta Jaworzna i Proboszcza Pieczysk. Współorganizatorem imprezy jest Miejskie Centrum Kultury i Sportu w Jaworznie. Miejscem zawodów jest teren Parafii Jaworzno-Pieczyska. W wyścigu może uczestniczyć zarówno przedszkolak, jak i senior.
♦ W 2003 roku powstał projekt „Park Północny”. Jego założeniem jest przeciwdziałanie trwałej peryferyzacji Pieczysk oraz marginalizacji mieszkańców zdegradowanego społecznie i ekonomicznie osiedla robotniczego byłej cementowni „Szczakowa”. Interwencja ma doprowadzić do rozwoju nowych funkcji problemowego obszaru oraz przywrócić terenom zdegradowanym utracone funkcje społeczno-gospodarcze.
♦ Jednym z symboli PRL, a także Pieczysk, była tutejsza cementownia. Powstała z inicjatywy austriackich przedsiębiorców jesienią 1883 roku pod nazwą Przedsiębiorstwo Wapna i Cegieł Pierwszej Galicyjskiej Fabryki Portland Cementu w Szczakowej. Jej wieloletnim dyrektorem był inż. Zdzisław Krudzielski – znakomity fachowiec i działacz.
♦ Zalew Sosina został zbudowany przez Kopalnię Piasku Podsadzkowego „Szczakowa” w ramach rekultywacji obszarów po eksploatacji piasku. Jest miejscem rekreacji i wypoczynku. Zbiornik powstał w dwóch etapach: w latach 1969–1972 oddano część zachodnią o powierzchni 17 ha, a w latach 1975–1982 powiększono o kolejne 38 ha. Łączna powierzchnia tego zbiornika to 55 ha, średnia głębokość 1,8 m. Zbiornik ten zawiera ponad 800 tys. m³ wody.
Tereny wokół zalewu to nie tylko rekreacja, ale również miejsce cenne dla botaników i zielarzy. Na obszarze wokół Sosiny spośród 408 zaobserwowanych gatunków roślin naczyniowych właściwości lecznicze wykazuje 235 gatunków, 125 roślin wykazuje właściwości homeopatyczne. Rośliny lecznicze występujące na tym terenie to m.in.: bluszcz pospolity (stosowany w leczeniu uciążliwego kaszlu, nieżytowego zapalenia oskrzeli, w astmie, krztuścu u dzieci, w zaburzeniach miesiączkowania i stanach migrenowych), rokitnik zwyczajny (stosowany w leczeniu m.in. choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, biegunek, gorączki wywołanej infekcjami bakteryjnymi), centuria pospolita (stosowana w leczeniu m.in. stanów nieżytowych żołądka i jego niedokwaśności), kalina koralowa (surowiec stosowany jako lek przeciwskurczowy i przeciwkrwotoczny w schorzeniach narządów rodnych, a także w leczeniu hemoroidów), kruszyna pospolita (stosowana m.in. w leczeniu zaburzeń trawiennych oraz zaparciach przejściowych i nawykowych), krwawnik pospolity, kasztanowiec zwyczajny, rzepik pospolity, perz właściwy, bylica piołun, brzoza brodawkowata, nagietek lekarski, wrzos zwyczajny, tasznik pospolity, rumianek pospolity i bezpromieniowy, glistnik jaskółcze ziele, cykoria podróżnik, konwalia majowa, głogi – jednoszyjkowy i dwuszyjkowy, skrzypy – polny, leśny, zimowy, błotny, świetlik łąkowy i wyprężony, wiązówka błotna, poziomka pospolita, poziewnik szorstki, bluszczyk kurdybanek, chmiel zwyczajny, dziurawiec pospolity, sit rozpierzchły, jałowiec pospolity, świerzbnica polna, jasnota biała, karbieniec pospolity, ślaz dziki, nostrzyk żółty, różne gatunki mięty, wiesiołek dwuletni, mak polny, babka lancetowata, piaskowa i zwyczajna, biedrzeniec mniejszy i większy, sosna zwyczajna i rdest ptasi, topola czarna, pięciornik gęsi, dąb szypułkowy, róża dzika, malina właściwa, jeżyna fałdowana, wierzby – biała, iwa, krucha, purpurowa, bez czarny, krwiściąg lekarski, mydlnica lekarska, żarnowiec miotlasty, stulisz lekarski, nawłoć kanadyjska, pospolita i późna, jarząb pospolity, żywokost lekarski, mniszek lekarski, macierzanka zwyczajna i piaskowa, lipy drobnolistna i szerokolistna, podbiał pospolity, pałka szerokolistna, pokrzywa zwyczajna, borówka czarna i brusznica, kozłek lekarski, dziewanna drobnokwiatowa i kutnerowata, fiołek trójbarwny i polny oraz wiele innych.

► Charakterystyczne obiekty i miejsca:

♦ Kościół św. Brata Alberta. 14 października 1990 r. o godz. 11.00 odprawiona została pierwsza Msza św. dziękczynna w kaplicy na Pieczyskach z prośbą o błogosławieństwo dla członkiń Róży oraz opiekę nad nowo powstałą kaplicą i ludem, który będzie się modlił w tej kaplicy. Mszę św. odprawił ksiądz Jacek Mola, pierwszy proboszcz parafii.
1 października 1992 roku ks. bp Adam Śmigielski erygował parafię pw. św. Brata Alberta w dzielnicy Pieczyska w Jaworznie.
Obecny kościół w Jaworznie-Pieczyskach to niegdyś willa dyrektora cementowni „Szczakowa”, inż. Zdzisława Krudzielskiego. Była na tyle okazała, że można było z niej w późniejszym czasie zrobić kaplicę.
♦ Boisko „Orlik”;
♦ Zespół obiektów przemysłowych dawnej cementowni „Szczakowa”, ul. Sobieskiego;
♦ Zabudowa osiedla domów urzędniczych cementowni „Szczakowa”, ul. Pniaka;
♦ Centrum Nurkowe „Orka”;
♦ Ośrodek Wypoczynkowo-Rekreacyjny „Sosina”;
♦ Hotel „Wodnik”, ul. Bukowska 10;
♦ Remiza leśna „Bucze” – stanowi jedyny w granicach miasta reliktowy fragment lasu grądowego, porastającego niegdyś wzniesienie Garbu Jaworznickiego. Obszar stanowi ostoję biocenotyczną, będącą schronieniem dla rzadkich gatunków roślin i zwierząt.
♦ Potoki Kozi Bród i Łużnik;

bibliografia