Sasanka otwarta

Sasanka otwarta - kiedyś jeden z symboli Jaworzna

♦ Sasanka to urokliwa bylina. Niektóre jej gatunki są dość rzadkie i objęte ochroną prawną. W Jaworznie, w Uroczysku Sodowa Góra (Sadowa Góra), w latach 80. ubiegłego wieku powstał powierzchniowy pomnik przyrody sasanki otwartej i dziewięćsiła bezłodygowego (został ustanowiony decyzją wojewody katowickiego z 8 grudnia 1981 r., a jego powierzchnia to 13,56 ha).

♦ O ile w latach przedwojennych i powojennych sasanka otwarta na Sodowej Górze była dość pospolitą rośliną, to już w latach 80. dość rzadką. W latach 70. ubiegłego wieku roślina ta, ze względu na swą urokliwość i łatwość uprawy, padła ofiarą „skalniaków” i „ogródków przydomowych” – wykopywano ją niemal na masową skalę. Powrót z Sodowej Góry bez tego kolorowego piękna natury uważany był za nieudany. Obecnie (2010 r.) roślina ta na Sodowej Górze jest uznawana za niewystępującą.
Sasanka otwarta, podobnie jak sasanka zwyczajna, to roślina wytrzymała i łatwa w uprawie, ale tylko wtedy, gdy ma zapewnione odpowiednie warunki. Potrzebuje przepuszczalnej, lekkiej, piaszczystej, najlepiej wapiennej gleby o zasadowym odczynie pH oraz jasnego, słonecznego lub lekko półcienistego stanowiska.
♦ Dawne stanowiska sasanki na Sodowej Górze (stan na 2010 r.) są nieco zalesione, a gleba przykryta grubą warstwą gnijących liści, co raczej nic dobrego nie wróży na przyszłość. Podobno siedliska sasanek potrafią się same odbudować po kilku, kilkunastu latach, ale muszą mieć odpowiednie warunki. Urząd Miejski w Jaworznie w 2010 r. podejmował już próby „wskrzeszenia” tych stanowisk na Sodowej Górze. Dziś możemy jaworznicki pomnik przyrody sasanki otwartej uważać za wymarły.

Barbara Kowalczyk, marzec 2010 r.
Foto: Ryszard Klimek 1995 r.; Wojciech Kempiński 1972 r.

bibliografia