Śródmieście 



► Prastara i nowsza historia:

W skład szeroko rozumianego Śródmieścia wchodzą osiedla: Podwale, Podłęże, Pechnik, Pszczelnik, Leopold, Gigant, Stara Huta, Górnicze, Tadeusza Kościuszki, Pańska Góra, Skałka, Warpie, Galmany oraz Stare Miasto.
♦ Stare Miasto (Starówka) – najstarsza historycznie część Jaworzna, stanowiąca kolebkę rozwoju miasta.
♦ Podłęże – nazwa osiedla pochodzi bezpośrednio od tutejszego lasu „Podłęże”. W czasach staropolskich w rejonie obecnego Wysokiego Brzegu był mały folwark-osada jaworznickiego plebana, zwany Podłęże.
♦ Leopold – nazwa osiedla wywodzi się od dawnej kopalni „Leopold”. Pełniła ona później funkcję szybu kopalni „Jaworzno”, a obecnie służy jako szyb wentylacyjny (2010 r.).
♦ Gigant – osiedle powstało w latach 1984–1992 i było jedną ze sztandarowych inwestycji ówczesnych władz miasta. Jak na miasto Jaworzno, była to inwestycja duża, wręcz gigantyczna – stąd i nazwa osiedla. Pierwsi lokatorzy wprowadzili się już w roku 1986. To tak tytułem wstępu, bo prawdopodobnie nazwę zawdzięcza nieistniejącej dziś, a istniejącej w drugiej połowie XX w. największej w mieście piekarni, zwanej przez mieszkańców „Gigantem”.
♦ Osiedle Pszczelnik – stanowi część tzw. Śródmieścia, choć obecnie często utożsamiane jest z Podłężem, pełniąc rolę jego „zielonych płuc”. Pierwotnie nazwa odnosiła się do niewielkiego lasku, którego północno-zachodnim skrajem prowadził ślad obecnej ulicy o tej samej nazwie – Pszczelnik. Być może lasek nazwę zyskał w przeszłości od licznych barci pszczelich, ale niewykluczone, że nazwę zawdzięcza występującej tam jeszcze do lat 50. XX w. roślinie o nazwie pszczelnik.
♦ Podwale – nazwa osiedla ma genezę topograficzną; oznacza dosłownie miejsce położone „pod wałem”, co znajduje odzwierciedlenie w ukształtowaniu terenu, obniżającym się na całym obszarze zabudowy.
♦ Pechnik – nazwa pochodzi od nazwiska Antoniego Pechnika, który w 1805 roku założył w tym miejscu kopalnię węgla kamiennego i cynkownię.
♦ Skałka – według lokalnych przekazów nazwa wywodzi się od skał wapiennych, które dawniej wydobywano na terenach pobliskich łąk.
♦ Galmany – nazwa obszaru ściśle wiąże się z górnictwem kruszcowym – konkretnie z wydobywaną tu niegdyś odkrywkowo utlenioną rudą cynku, zwaną galmanem.
♦ Warpie – termin ten oznaczał pierwotnie hałdę, czyli usypisko skały płonnej, popiołu i żużla usuwanego z kopalń. Z czasem liczba mnoga „warpie” stała się oficjalną nazwą dzielnicy. Warto pamiętać o poprawnej formie miejscownika: mieszkamy „na Warpiu” (nie: na Warpiach).
♦ Pańska Góra – zgodnie z XVII-wiecznymi kronikami, znajdowały się tu pola przynależne do jaworznickiego dworu. Siedziba ta znajdowała się prawdopodobnie w okolicy dzisiejszego parku i starego szpitala, gdzie stał tzw. Koci Zamek.
♦ Stara Huta – nazwa pochodzi od istniejących tutaj w XIX w. cynkowni. Cynkownia to po prostu huta cynku. Były dwie cynkownie w Jaworznie obok siebie; jedna nazywała się Nowa Huta, a druga Stara Huta.

► Tutaj krótki opis w/w osiedli: 

♦  Osiedle Podłęże, Pszczelnik
♦  Osiedle Podwale, Pechnik
♦  Osiedle Warpie, Galmany
♦  Osiedle Tadeusza Kościuszko

bibliografia